خیلی از ما از بچگی یاد گرفته ایم که وقتی به آب شک داریم ، بجوشانیمش و بعد از سرد شدن بخوریم . این عادت آن قدر جا افتاده که اصلاً به آن فکر نمی کنیم ، کتری روی گاز ، چند دقیقه جوش ، و بعد یک لیوان آب که فکر می کنیم صد درصد سالم است . اما واقعیت این است که آب جوشیده سرد شده همیشه هم بی عیب و نقص نیست . هم فایده دارد و هم چند تا عیب جدی که کمتر کسی درباره اش صحبت می کند . در این مطلب قرار است بدون اغراق و بدون ترساندن شما ، دقیقاً همین را بررسی کنیم : آب جوشیده سرد شده چه زمانی به دردمان می خورد و چه زمانی بهتر است سراغش نرویم .
جوشاندن آب یعنی گرم کردن آن تا نقطه ای که حباب های درشت و پیوسته در آن شکل بگیرد . طبق توصیه های شناخته شده بهداشتی ، همین درجه حرارت برای از بین بردن اغلب باکتری ها ، ویروس ها و انگل های بیماری زا کافی است . به همین دلیل ، جوشاندن قدیمی ترین و در دسترس ترین روش ضدعفونی آب در خانه هاست ، روشی که نه نیاز به دستگاه خاصی دارد و نه هزینهی زیادی می طلبد .
اما نکته اینجاست که «جوشاندن» با «آب جوشیده سرد شده» دقیقاً یک چیز نیستند . آب تا وقتی داغ است یک داستان دارد و بعد از چند ساعت که سرد شد و در یک ظرف یا بطری نگهداری شد ، داستان دیگری . خیلی از عوارضی که در ادامه درباره شان می خوانید ، دقیقاً همین جا اتفاق می افتند ، یعنی بعد از سرد شدن ، نه در لحظه ی جوشیدن .
در طب سنتی ایرانی ، آبی که جوشیده و بعد ولرم شده را «آب فاتر» می نامند و توصیه شده که ناشتا نوشیده شود ، گفته می شود این کار به گوارش کمک می کند و دهان را خوش بو نگه می دارد . این باور قدمت زیادی دارد و هنوز هم در خیلی از خانواده های ایرانی رایج است . البته باید این نکته را روشن کنیم که این یک باور برگرفته از طب سنتی است ، نه یک توصیه ی پزشکی مدرن مبتنی بر مطالعات بالینی ، به همین دلیل بهتر است آن را به عنوان یک عادت فرهنگی ببینیم ، نه یک نسخه ی درمانی قطعی . نکتهی مهم تری که در همین طب سنتی هم به آن اشاره شده ، این است که آب نباید زیاد بجوشد و باید به محض رسیدن به نقطه جوش از روی حرارت برداشته شود ، وگرنه بخشی از خواص طبیعی اش را از دست می دهد .
قبل از اینکه سراغ عوارض برویم ، منصفانه است که فوایدش را هم ببینیم . آب جوشیده سرد شده بی دلیل این همه سال دوام نیاورده .
مهم ترین دلیل جوشاندن آب همین است . رسیدن آب به نقطه جوش ، اغلب باکتری ها ، ویروس ها و کیست های انگلی را غیرفعال می کند ، همان عواملی که معمولاً مسبب دل دردهای ناگهانی و بیماری های گوارشی اند . برای همین است که در شرایط اضطراری یا وقتی به منبع آب سالم دسترسی نداریم ، جوشاندن هنوز اولین توصیه است .
برای جوشاندن آب فقط یک ظرف تمیز و یک منبع حرارتی لازم است ، نه فیلتر خاصی می خواهد ، نه دستگاه تصفیه ای . همین سادگی باعث شده در خیلی از خانه ها ، به خصوص در سفر یا مواقعی که آب لوله کشی مشکوک به نظر می رسد ، اولین گزینه باشد .
جوشاندن باعث می شود بخشی از کربنات های محلول در آب رسوب کنند و ته ظرف بنشینند ، همین اتفاق سختی آب را کمی پایین می آورد . اگر تا به حال بعد از جوشاندن آب سفت ، رسوبات سفیدرنگی ته کتری دیده اید ، دقیقاً همین پدیده بوده است .
حالا برسیم به بخش اصلی ماجرا . جوشاندن آب یک عمل ضدعفونی است ، نه یک عمل تصفیه ی کامل . این دو با هم فرق دارند و دقیقاً همین تفاوت ، منشأ اکثر عوارضی است که در ادامه می خوانید .
جوشاندن فقط روی عوامل زیستی مثل باکتری و ویروس اثر دارد . آلودگی های شیمیایی مثل آرسنیک ، نیترات ، سرب یا باقی مانده ی برخی سموم دفع آفات ، نه تنها با جوشاندن از بین نمی روند ، بلکه چون بخشی از آب تبخیر می شود ، ممکن است غلظت همین آلاینده ها در آب باقی مانده کمی هم بیشتر شود . اگر منبع آب شما (مثلاً یک چاه یا لوله کشی قدیمی) به این نوع آلودگی مشکوک باشد ، جوشاندن به تنهایی کافی نیست .
آبی که خیلی طولانی یا با شعله ی زیاد بجوشد ، بخشی از املاح معدنی مفیدش مثل کلسیم و منیزیم را از دست می دهد . به همین دلیل هم در توصیه های سنتی تأکید شده که آب به محض رسیدن به جوش از روی حرارت برداشته شود ، نه اینکه دقیقه ها روی شعله بماند .
حتماً برای خودتان هم پیش آمده که آب جوشیده سرد شده یک طعم «مرده» و بی روح دارد ، نه شیرین ، نه تازه . دلیلش این است که در فرایند جوشاندن ، اکسیژن محلول در آب که مسئول تازگی طعم است ، از آب خارج می شود . همین موضوع باعث می شود خیلی ها میل کمتری به نوشیدن آب پیدا کنند ، درحالی که نوشیدن آب کافی در طول روز برای پوست ، عضلات و مفاصل واقعاً اهمیت دارد .
این شاید مهم ترین و درعین حال گمنام ترین عارضه ی آب جوشیده سرد شده باشد . آب تا لحظه ای که در حال جوشیدن است ضدعفونی می شود ، اما هر تماسی بعد از آن ، یعنی ریختن در لیوان یا بطری آلوده ، دست زدن با دست های کثیف یا نگهداری در ظرف بازِ در معرض هوا ، می تواند دوباره میکروب وارد آن کند . خیلی وقت ها فکر می کنیم چون آب را جوشانده ایم ، تا آخر عمرش سالم می ماند ، درحالی که این طور نیست .
اگر عادت دارید که فقط از آب جوشیده سرد شده استفاده کنید و منبع آب اولیه تان از نظر املاح خیلی فقیر باشد ، در درازمدت ممکن است بدن تان بخشی از مواد معدنی مورد نیازش از طریق آب آشامیدنی را کمتر دریافت کند . این موضوع به تنهایی خطرناک نیست ، اما نشان می دهد چرا تنوع در منبع آب آشامیدنی اهمیت دارد .
سماور برای دم کردن چای عالی است ، اما محیط ایده آلی برای نگهداری طولانی مدت آب آشامیدنی نیست . آب داخل سماور معمولاً ساعت ها در دمای گرم می ماند ، بارها باز و بسته می شود و در معرض هوا قرار می گیرد ، همین شرایط برای رشد دوباره ی میکروب ها بستر مناسبی است . به علاوه ، رسوبات جرمی که با گذشت زمان در بدنه ی سماور تشکیل می شود ، می تواند وارد آب هم بشود .
بعد از جوشاندن ، بهتر است آب هرچه سریع تر در یک ظرف تمیز ، ترجیحاً شیشه ای یا از جنس استیل غذایی ، ریخته شود و درِ آن کاملاً بسته بماند . ظروف پلاستیکی معمولی برای نگهداری آب داغ مناسب نیستند ، چون در تماس با حرارت ممکن است ترکیباتی از جنس خودشان وارد آب کنند . اجازه دهید آب کاملاً در دمای اتاق یا داخل یخچال خنک شود ، نه در فضای باز و در معرض گردوغبار .
این یکی از سوال هایی است که خیلی از شما مستقیم سرچ می کنید ، برای همین صریح جواب می دهیم : نه ، هیچ مدرک علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد نوشیدن آب جوشیده سرد شده به خودی خود سرطان زا است . این باور بیشتر از یک شبهه ی عمومی سرچشمه گرفته ، نه از یک واقعیت اثبات شده . نکته ای که واقعاً باید مراقبش باشید ، کیفیت آب اولیه است ، اگر آبی که می جوشانید از منبعی با آلودگی شیمیایی بالا (مثل چاه های با نیترات زیاد) تأمین شده باشد ، خود آن آلودگی می تواند مسئله ساز باشد ، نه فرایند جوشاندنش .
جوشاندن دوباره ی آب برای اکثر خانواده ها یک اتفاق عادی و روزمره است ، مثلاً وقتی کتری را دوباره روی گاز می گذاریم چون آب داخلش سرد شده . برای آب معمولی شهری ، این کار در حد معمول خطر خاصی ندارد . اما اگر منبع آب شما به طور طبیعی نیترات بالایی داشته باشد ( که در برخی آب های چاهی دیده می شود )، جوشاندن های مکرر می تواند غلظت همین نیترات را در آب باقی مانده کمی افزایش دهد ، موضوعی که مخصوصاً برای تهیه ی شیر خشک نوزادان باید جدی گرفته شود . به طور کلی ، برای مصرف روزمره بهتر است هر بار آب تازه بجوشانید تا آب مانده را دوباره گرم کنید .
خیلی ها فکر می کنند هرچه آب بیشتر بجوشد ، سالم تر می شود ، درحالی که این تصور درست نیست . به محض اینکه آب به صورت غلتان و پیوسته شروع به جوشیدن کرد ، همان لحظه بیشتر عوامل بیماری زا غیرفعال شده اند . نیازی نیست آب را دقیقه های طولانی روی شعله نگه دارید ، این کار فقط باعث می شود بخش بیشتری از اکسیژن و املاح مفید آب از بین برود . یک تا دو دقیقه جوش پیوسته (در ارتفاعات معمولی مثل اکثر شهرهای ایران) برای مصارف روزمره کافی است .
قانون کلی این است : هرچه زودتر مصرف شود بهتر است . اگر آب جوشیده در یک ظرف دربسته و تمیز نگهداری شده باشد ، معمولاً تا یک تا دو روز در دمای اتاق و کمی بیشتر در یخچال قابل استفاده است . اما به محض اینکه در ظرف چند بار باز و بسته شد ، یا با دست یا لیوان آلوده تماس پیدا کرد ، این بازه ی زمانی به شدت کوتاه تر می شود . اگر بوی نامطبوع یا طعم عجیبی در آب حس کردید ، بهتر است آن را دور بریزید تا ریسک نکنید .
جواب کوتاه این است : بستگی دارد . اگر لوله کشی محل زندگی تان قدیمی یا زنگ زده باشد ، یا در مناطقی هستید که کیفیت میکروبی آب لوله کشی نوسان دارد ، جوشاندن یک قدم امنیت اضافه به شما می دهد . اما اگر آب شهری تان توسط سازمان آب و فاضلاب به طور منظم کنترل و کلرزنی می شود ، جوشاندن روزانه ی آن ضرورتی ندارد و فقط باعث از دست رفتن طعم و املاح می شود . نکته ی عملی : وقتی از شیر آب لوله کشی استفاده می کنید ، همیشه از شیر آب سرد بردارید ، نه شیر آب گرم ، چون فلزات سنگین راحت تر در آب گرم داخل لوله ها حل می شوند .
وقتی همه ی این نکات را کنار هم می گذاریم ، به یک نتیجه ی ساده می رسیم : جوشاندن آب یک راه حل موقت و اضطراری خوب است ، اما یک راه حل دائمی و ایده آل برای نوشیدن روزانه نیست . نه طعم دلچسبی دارد ، نه املاح طبیعی اش حفظ می شود و نه از آلودگی های شیمیایی جلوگیری می کند . اینجاست که آب بسته بندی شده و مخصوصاً آب های غنی شده ، جایگزین منطقی تری به نظر می رسند ، آبی که از قبل با استانداردهای مشخص تصفیه شده ، از نظر میکروبی مطمئن است و نیازی به دردسر روزانه ی جوشاندن و سرد کردن ندارد .
آب آشامیدنی اکساب دقیقاً همان چیزی را به شما می دهد که آب جوشیده سرد شده در فرایند جوشیدن از دست می دهد : اکسیژن محلول بیشتر ، طعمی تازه و طبیعی ، و اطمینان از سلامت میکروبی بدون نیاز به هیچ کاری از طرف شما . چون خرید شما مستقیم از لحظهی تولید شرکت انجام می شود ، دیگر نگرانی بابت تاریخ انقضا یا نگهداری نامناسب در طول مسیر نخواهید داشت . برای خانواده هایی که هر روز وقت زیادی صرف جوشاندن ، سرد کردن و نگرانی برای نگهداری درست آب می کنند ، اشتراک ماهانه ی اکساب می تواند همین دغدغه ی روزمره را برای همیشه از بین ببرد . جهت خرید آب معدنی و آب آشامیدنی غنی شده با اکسیژن اکساب روی لینک های مشخص کلیک کنید .
بعضی گروه ها بهتر است در انتخاب منبع آب آشامیدنی شان محتاط تر باشند :
کودکان و نوزادان : به دلیل حساسیت بیشتر بدن شان به آلودگی های احتمالی ، توصیه می شود آب مصرفی آن ها از منابع مطمئن مثل آب معدنی استاندارد یا آب لوله کشی سالمی که فقط یک بار جوشیده شده تأمین شود ، نه آب جوشیده ی چندبار گرم شده در ظروف پلاستیکی .
افراد مبتلا به سنگ کلیه : چون معمولاً نیاز به نوشیدن آب زیاد در طول روز دارند ، طعم نامطبوع آب جوشیده ممکن است باعث کاهش ناخواسته ی مصرف آب شان شود .
- **افرادی که از منابع آب چاهی استفاده می کنند ** : بهخاطر احتمال بالاتر آلودگی شیمیایی و نیتراتی ، صرفاً جوشاندن برای شان کافی نیست و بهتر است از تصفیه یا آب بسته بندی شده هم استفاده کنند .
در حد معمول و برای یک بزرگ سال سالم ، خوردن گاه به گاه آب جوشیده سرد شده ضرر خاصی ندارد . مشکل زمانی شروع می شود که این آب ، منبع اصلی و همیشگی آشامیدنی باشد و به درستی نگهداری نشود .
در طب سنتی به آن «آب فاتر» گفته می شود و توصیه شده ناشتا نوشیده شود تا به گوارش کمک کند ، هرچند این یک باور فرهنگی است و جایگزین توصیه های پزشکی مدرن نمی شود .
بله ، بخشی از املاح معدنی مفید آب ، به خصوص در جوشاندن طولانی یا مکرر ، کاهش پیدا می کند .
آب بسته بندی شده ی استاندارد یا آب غنی شده با اکسیژن ، چون از قبل تصفیه و ضدعفونی شده و نیازی به نگرانی درباره ی نگهداری روزانه ندارد .
آب جوشیده سرد شده نه دشمن سلامتی شماست و نه یک راه حل بی عیب و نقص ، یک ابزار موقت و مفید برای شرایط اضطراری است . برای زندگی روزمره ، بهتر است به جای درگیر شدن با جوشاندن ، سرد کردن و نگرانی برای نگهداری درست آب ، سراغ منبعی بروید که از قبل این دغدغه ها را برای تان حل کرده باشد . آب آشامیدنی اکساب دقیقاً همین نقش را ایفا می کند : طعمی تازه ، اکسیژن رسانی بهتر به بدن و اطمینان کامل از سلامت آب ، بدون هیچ زحمتی برای شما و خانواده تان .
برچسب ها
آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب
گروه بندی
