لیوان آبی که دیشب کنار تخت گذاشتید ، بطری نیمه خورده ی داخل ماشین ، پارچی که چند روز است توی یخچال مانده ... همه ی ما پیش از نوشیدن این آب ها یک لحظه مکث کرده ایم و از خودمان پرسیده ایم : «آیا آب فاسد می شود ؟»
جواب کوتاه این است : خودِ آب مثل شیر و میوه نمی پوسد ، ولی سالم ماندنش به شرایط نگهداری بستگی دارد . آبِ دربسته ای که دور از نور و گرما نگهداری شود ، تا مدت ها همان آب سالم می ماند . اما همین که درِ بطری باز می شود و هوا ، دست ، دهان و گردوغبار وارد ماجرا می شوند ، آب کم کم در معرض آلودگی قرار می گیرد .
در این مطلب قدم به قدم می بینیم آب در هر شرایط تا چند روز قابل استفاده است . درباره ی ماندگاری آب بطری ، یخچال ، آب شب مانده ، آب چشمه و آب جوشیده حرف می زنیم ، می گوییم آب مانده چه ضرری دارد و از کجا بفهمیم دیگر نباید بنوشیمش . تا آخر همراه ما باشید .
اگر «فاسد شدن» را به معنی پوسیدن و بو گرفتن ، مثل شیر یا میوه بگیریم ، نه ، آب این طور فاسد نمی شود . ولی اگر منظورتان این است که آب می تواند آلوده و ناسالم شود ، جواب بله است . فرق این دو حالت ، کل ماجراست .
غذا وقتی فاسد می شود که میکروب ها روی قند ، پروتئین و چربی اش رشد کنند . آبِ تمیز و بسته بندی شده تقریباً چیزی برای خوردنِ میکروب ندارد . برای همین بطری دربسته ای که در جای خنک و تاریک مانده ، مثل یک لیوان شیر نمی پوسد .
آب شهری هم کلر باقی مانده دارد و همین کلر مدتی جلوی تکثیر باکتری ها را می گیرد . البته این محافظت همیشگی نیست . با گذشت زمان و باز ماندن ظرف ، اثر کلر کمتر می شود و آب در برابر آلودگی های تازه ضعیف تر عمل می کند .
.jpg)
مشکل معمولاً از خودِ آب نیست ، از چیزهایی است که وارد آب می شوند :
پس آب فاسد نمی شود ، آلوده می شود ، و این آلودگی بیشتر از رفتارهای ما وارد آب می شود تا از خودِ آب .
اگر لیوان آبی را چند ساعت باز بگذارید ، صبح طعمش کمی تخت و متفاوت است . دلیلش این است که آب از هوا مقدار کمی دی اکسید کربن جذب می کند و بخش کوچکی از آن به اسیدکربنیک تبدیل می شود . نتیجه اش افت جزئی pH و تغییر مزه است . آب بوی محیط را هم به خودش می گیرد .
تغییر طعم به تنهایی به معنی خطرناک بودن آب نیست . ولی نشان می دهد آب مدتی در تماس با هوا بوده و همین تماس ، فرصت ورود گردوغبار و باکتری را هم فراهم کرده است . پس اگر لیوانی چند ساعت باز مانده ، بهتر است آبش را بریزید و با آب تازه پرش کنید . در بخش بعد به جای کلی گویی سراغ عددها می رویم و می بینیم آب در هر شرایط تا چند روز قابل استفاده است .
جواب دقیق این سؤال یک عدد ثابت نیست ، به این بستگی دارد که آب کجا و چطور نگهداری شده . ولی می شود حالت های رایج را کنار هم گذاشت و یک تصویر روشن ساخت . سؤال هایی مثل «آب چند روز ماندگاری دارد؟» یا «آب بعد از چند روز خراب می شود ؟»
.jpg)
✅خرید آب معدنی باکیفیت اکساب✅
داخل ماشینِ بسته در تابستان دما به مراتب بالاتر از هوای بیرون می رود . این گرما برای آبِ بازشده حکم شتاب دهنده‌ی رشد باکتری را دارد . بطری بازشده ای که چند ساعت در ماشین مانده ، بهتر است دور ریخته شود . بطری دربسته ای که یک بار چند ساعت در ماشین مانده هم به احتمال زیاد مشکل خاصی ندارد ، ولی نگه داشتنش به صورت عادت توصیه نمی شود . آفتاب و گرمای طولانی به بطری پلاستیکی آسیب می زند و ممکن است طعم آب را هم تغییر دهد . اگر آب بوی پلاستیک می دهد ، نخورید . نکته ای برای وقت خرید : بطری هایی که مغازه دار پشت ویترین و زیر نور مستقیم آفتاب چیده ، مثل آب انبارشده در جای خنک نیستند . بطری را از قفسه ی سایه و خنک بردارید .
بعضی ها در تابستان بطری آب را شب در فریزر می گذارند تا صبح یخ زده همراهشان باشد . اما بطری های یک بار مصرف برای انجماد ساخته نشده اند . آب هنگام یخ زدن منبسط می شود و به دیواره ی بطری فشار می آورد . ترک ها و خراش های ریزی که به وجود می آید ، شستن و تمیز نگه داشتن بطری را سخت می کند .
اگر آب خنک می خواهید ، بطری را چند ساعت در یخچال بگذارید . برای یخ زده ی واقعی هم بطری استیل یا ظرفی که روی آن نوشته شده مناسب فریزر است انتخاب کنید و مقداری جا برای انبساط آب خالی بگذارید .
بطری پلاستیکی برای نگهداری کوتاه مدت آب مشکلی ندارد ، به شرط رعایت چند نکته :
حالا که تکلیف بطری روشن شد ، سراغ جای دیگری می رویم که همه فکر می کنند امن است : یخچال . آب مانده در یخچال واقعاً تا چند روز سالم می ماند ؟
.jpg)
بیشتر ما آبی را که در یخچال است امن تر از آب روی میز می دانیم و تا حد زیادی هم حق داریم . اگر ظرف تمیز و دربسته باشد ، آب یخچال معمولاً ۳ تا ۵ روز قابل استفاده است . ولی یخچال جادو نمی کند و این عدد فقط وقتی درست است که چند شرط رعایت شده باشد .
سرمای یخچال (حدود ۴ درجه ی سانتی گراد) سرعت تکثیر بیشتر باکتری ها را خیلی پایین می آورد . برای همین آب داخل یخچال از آبی که روی میز مانده بسیار ایمن تر است . ولی سرما رشد باکتری را کند می کند ، نه اینکه کاملاً متوقف کند . اگر همان اول آب آلوده وارد ظرف شده باشد ، مثلاً از دهان یا دست کثیف ، یخچال آلودگی را از بین نمی برد و فقط دیرتر پخش می شود . یک نکته ی دیگر هم هست : ظرف بی درِ آب در یخچال بوی غذا ، پیاز ، ماهی و هر چیز دیگری را به خودش می گیرد . آبی که بوی ماندگی بدهد ، حتی اگر خطرناک نباشد ، دیگر نوشیدنی نیست .
ظرف مناسب هم بخش مهمی از جواب است :
در همه ی این حالت ها درِ محکم و دهانه ای که راحت شسته شود از اسم و برند ظرف مهم تر است . یخچال حداقل یک قاعده ی روشن دارد . ولی درباره ی آبی که شب روی میز مانده چه ؟ سراغ همین می رویم : آب شب مانده را بخوریم یا بریزیم دور ؟
بدن در طول شب آب از دست می دهد و خیلی ها با تشنگی از خواب بیدار می شوند . برای همین لیوان آب کنار تخت یک عادت رایج است . اما صبح آن آب را می شود نوشید ؟ جواب به یک چیز بستگی دارد : آب در چه ظرفی و با چه درپوشی مانده است .
لیوان بدون سرپوش در طول شب در معرض همه چیز است : گردوغبار اتاق ، پرز ملحفه و بالش ، ذرات ریز پوست و گاهی پشه و حشرات کوچک . اتاق خواب هم معمولاً گرم تر از آشپزخانه و یخچال است . برای همین جواب این حالت روشن است : آب لیوان بازمانده را بریزید و با آب تازه پرش کنید . فقط بریختن یک قطره ی تازه روی آن کافی نیست .
اگر آب را در بطری یا پارچ دردار گذاشته اید و دهانتان به آن نخورده ، صبح معمولاً مشکلی ندارد . ولی اگر شب مستقیم از بطری نوشیده اید ، بهتر است همان بطری را تا فردا نگه ندارید . راه ساده ی پیشگیری این است : قبل از خواب به اندازه ی نیازتان آب بریزید، نه یک بطری کامل . لیوانی که درپوش دارد یا بطری کوچکی که درش بسته می ماند ، بهترین انتخاب کنار تخت است.
.jpg)
✅خرید آب آشامیدنی غنی شده با اکسیژن اکساب✅
آبِ یک لیوان که یک شبانه روز در دمای اتاق بماند ، چند تغییر می کند : طعمش تخت می شود ، گردوغبار روی آن می نشیند و اگر هوا گرم باشد ، تعداد باکتری ها بالا می رود . برای یک فرد سالم ، نوشیدن یک لیوان چنین آبی احتمالاً ضرر جدی ندارد ، ولی دلیلی هم ندارد که این ریسک را بپذیرید ، مخصوصاً وقتی آب تازه در دسترس است .
برای کودکان ، سالمندان ، بیماران و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند ، این ریسک را قبول نکنید و همیشه آب تازه بنوشید . توضیح بیشتر درباره ی این افراد را در بخش «عوارض آب مانده» می خوانید .
در فرهنگ ما و در متن های طب سنتی ، پوشیده نگه داشتن ظرف آب و پرهیز از آبی که شب بی سرپوش مانده ، توصیه ی قدیمی است . نکته ی جالب اینجاست که دلیل بهداشتی امروز هم همین را تأیید می کند : سرپوش جلوی ورود گردوغبار و حشرات را می گیرد . پس این توصیه ی قدیمی ، با علم امروز هم همخوانی دارد . حالا سراغ آبی برویم که نگهداری اش قواعد خودش را دارد : آب چشمه تا چند روز ماندگاری دارد ؟
آب چشمه برای خیلی از ما با حس خنکی و طراوت گره خورده است . ولی از نظر ماندگاری ، آب چشمه با آب بطری کارخانه ای فرق دارد . آب چشمه ی بدون تصفیه ، چه در خانه و چه در سفر ، معمولاً ۱ تا ۲ روز قابل نگهداری است ، و اگر در یخچال باشد کمی بیشتر . ولی به همان دلیلی که در بخش های قبل گفتیم ، اگر ظرف تمیز نباشد یا آب از قبل آلوده باشد ، این مدت خیلی کمتر می شود .
دلیل اینکه آب چشمه زودتر مشکل ساز می شود روشن است : کلر ندارد و پیش از پرکردن ظرف تصفیه نشده است . کیفیتش هم به مسیر چشمه ، فصل و حتی باران های اخیر بستگی دارد . برای اینکه بیشترین ماندگاری را ازش بگیرید :
یک نکته ی مهم دیگر : آب چشمه ای که طعم ، بو یا رنگش تغییر کرده ، دیگر برای نوشیدن مناسب نیست . برای تشخیص نشانه های خرابی ، بخش « از کجا بفهمیم آب خراب شده ؟ » را بعداً ببینید .
هر دو آب طبیعی هستند ، ولی مسیر رسیدنشان به شما فرق دارد . آب معدنی بسته بندی شده در کارخانه پر می شود ، در بطری دربسته نگهداری می شود و روی برچسبش تاریخ تولید ، تاریخ انقضا و مجوزها نوشته شده است . یعنی می دانید از کجا آمده و تا کی سالم است .
آب چشمه این پشتوانه را ندارد ، برای خیلی ها یک لذت است ، ولی برای نگهداری چند روزه یا مصرف روزانه ، آب بسته بندی شده مطمئن تر است . اگر برای خانواده ، کودک یا فرد حساس آب می خواهید ، این تفاوت را جدی بگیرید . آب چشمه یک مسیر خاص خودش را دارد . ولی آبی هم هست که بعضی ها فکر می کنند چون جوشیده ، تا مدت ها امن است . سراغش می رویم : آب جوشیده سرد شده تا چند روز قابل استفاده است ؟
.jpg)
خیلی ها فکر می کنند آبی که جوشیده ، برای چند روز از هر آلودگی در امان است . این تصور تا حدی درست و تا حدی خطرناک است . آب جوشیده ی سردشده معمولاً ۱ تا ۲ روز قابل استفاده است و بهتر است در یخچال نگه داشته شود . بیشتر از این ، ریسک را بی دلیل بالا می برید .
جوشاندن ، باکتری ها و بیشتر میکروب های آب را در همان لحظه از بین می برد . ولی کارش همان جا تمام می شود . آب جوشیده هیچ محافظی ندارد : کلر باقی مانده که در آب شهری مدتی جلوی رشد باکتری را می گرفت ، در اثر جوشیدن از آب خارج می شود .
پس از سرد شدن ، آب در برابر هر آلودگی تازه بی دفاع است . درِ باز کتری یا قوری ، دست ، هوا و ظرفی که کاملاً تمیز نیست ، همگی می توانند میکروب را دوباره وارد آب کنند . برای همین آب جوشیده ای که چند روز مانده ، از نظر ریسک تفاوت چندانی با آب معمولی مانده ندارد .
نکته ی دیگر طعم است . جوشاندن بخشی از گازهای محلول در آب ، مثل اکسیژن ، را خارج می کند و به همین خاطر آب جوشیده ی سردشده کمی بی طعم و تخت به نظر می رسد . این تغییر طعم طبیعی است و نشانه ی خرابی نیست .
اگر می خواهید آب جوشیده را نگه دارید ، این نکته ها کمک می کنند :
توجه داشته باشید که جوشاندن همه ی مشکلات آب را حل نمی کند . ترکیبات شیمیایی و فلزات سنگین با جوشیدن از بین نمی روند . اگر درباره ی کیفیت آب منبع تان نگرانی دارید ، آب بسته بندی شده ی استاندارد انتخاب مطمئن تری است . درباره ی بعضی جنبه های سلامتی آب جوشیده‌ی سردشده ، مثل فواید و عوارض آن ، می توانید مقاله ی جداگانه ی ما را هم بخوانید . حالا سراغ بحثی می رویم که بازار آب معدنی را با یک سؤال ساده به هم می ریزد : آب معدنی هم تاریخ انقضا دارد ؟
بله ، روی بطری آب معدنی تاریخ انقضا نوشته می شود . ولی این به این معنی نیست که آب داخلش مثل شیر یا ماست خراب می شود . برای فهمیدن مفهوم واقعی این تاریخ ، باید بدانیم چرا آن را می نویسند و بعد از گذشتش چه اتفاقی می افتد .
آبِ معدنی قند و پروتئین ندارد و میکروب ها چیزی برای تغذیه پیدا نمی کنند ، پس خودِ آب به ندرت از بین می رود . تاریخ انقضا بیشتر تعهد تولید کننده به کیفیت مجموعه ی «آب + بطری + درِ بطری» است . در طول زمان ممکن است طعم آب کمی تغییر کند ، درِ بطری خوب آب بندی نماند یا پلاستیک در اثر نور و گرما به مرور اثر بگذارد . تولیدکننده با این تاریخ می گوید تا این روز ، کیفیت آب را با همان استاندارد تضمین می کند .
.jpg)
اگر بطری دربسته و دست‌نخورده باشد و درست نگهداری شود ، ماندگاری آب معدنی تا تاریخ روی بطری است و معمولاً چند ماه تا یک یا دو سال بسته به برند و بسته بندی . شرط این ماندگاری ، شرایط نگهداری است :
بطری ای که سال ها در انبار گرم مانده باشد ، حتی اگر هنوز تاریخ انقضایش نگذشته ، ممکن است بوی پلاستیک بگیرد . در این صورت نخوریدش.
اگر بطری دربسته بوده و در شرایط درست نگهداری شده ، بعد از تاریخ انقضا معمولاً تنها تغییرش در طعم و کیفیت است . با این حال ، نوشیدن آب تاریخ گذشته را توصیه نمی کنیم ، چون :
اگر بطری ای را چند روز یا چند هفته بعد از تاریخ انقضا پیدا کردید ، بو و ظاهر آب را بسنجید . ولی اگر در کودکان ، سالمندان یا افراد بیمار مصرف می شود ، بی خیال ریسک شوید و بطری تازه بگیرید .
پیش از خرید یا نوشیدن ، این موارد را روی بطری بخوانید :
برچسب کامل و خوانا یعنی تولیدکننده پای کارش ایستاده . بطری ای که اطلاعاتش ناقص است یا تاریخش پاک شده ، بهتر است خریداری نشود . تا اینجا درباره ی «تا کی» صحبت کردیم . حالا وقتش است بپرسیم اگر آب مانده را خوردیم و ایراد داشت ، چه ضرری می بیند ؟
.jpg)
شایع ترین ضرر آب مانده و آلوده ، مشکلات گوارشی است . اگر آبی که خورده اید باکتری کافی داشته باشد ، ممکن است چند ساعت تا یکی دو روز بعد این علائم را ببینید :
در اغلب افراد سالم ، این علائم خفیف اند و خودشان بعد از یکی دو روز بهتر می شوند . در این مدت مهم ترین کار جبران آب بدن است ، پس آب سالم و بسته بندی شده بنوشید و از غذاهای سنگین پرهیز کنید . اگر بعد از خوردن آب مانده هیچ علامتی نداشتید ، خیالتان راحت باشد ، ولی این دلیل نمی شود دفعه ی بعد هم ریسک کنید ، چون هر بار شانس تکرار نمی شود .
برای گروه‌هایی از افراد ، آب مانده خطر بیشتری دارد و بهتر است اصلاً سراغش نروند :
برای این افراد فرقی نمی کند آب معدنی باشد یا آب شیر ، اگر آلوده باشد ، همان خطر را دارد . بهترین کار نوشیدن آب تازه و بسته بندی شده ی استاندارد است .
بیشتر مواقع لازم نیست . اما اگر یکی از این حالت ها را دیدید ، معطل نکنید :
این اطلاعات جایگزین نظر پزشک نیست . اگر نگرانید ، بهتر است با پزشک یا مرکز درمانی مشورت کنید . حالا یک سؤال مهم باقی مانده : از کجا بفهمیم آبی که جلویمان است خراب شده ؟
بعضی وقت ها خودِ آب به ما خبر می دهد ، بعضی وقت ها هم نه . اول نشانه هایی را می گوییم که با دیدن ، بوییدن و چشیدن می‌شود تشخیص داد و بعد سراغ حالتی می رویم که هیچ نشانه ای در کار نیست .
.jpg)
سه حس ساده ی شما بهترین ابزار غربالگری اند . اگر هر کدام از این ها را دیدید ، آب را نخورید :
یک نکته : طعم تخت و بی جان آبی که چند ساعت باز مانده ، به تنهایی نشانه ی خرابی نیست . همان طور که در بخش اول گفتیم ، این فقط جذب گاز از هواست . نگران کننده آن طعم و بویی است که «نرمال» نیست .
نکته ی مهم این است که باکتری با چشم دیده نمی شود . آبی که شفاف است ، بو ندارد و طعمش هم عادی است ، هنوز می تواند آلوده باشد . به همین دلیل نمی شود فقط به ظاهر آب اعتماد کرد .
قاعده ی امن این است : اگر نمی دانید آب چند وقت پیش باز شده ، دهان به آن خورده یا در چه شرایطی مانده ، بریزیدش دور . آب تازه چند صدتومان است و یک مسمومیت گوارشی هزینه ی خیلی بیشتری دارد .
اگر آب را برای کودک ، سالمند یا فرد بیمار می خواهید ، این قاعده را جدی تر بگیرید و فقط آبی بدهید که از باز شدنش زمان زیادی نگذشته و مطمئن هستید سالم است .
حالا که می دانیم آب کِی خراب می شود ، بهتر است عادت های ساده ای را یاد بگیریم که آب را سالم تر و طولانی تر نگه می دارد .
خبر خوب اینکه برای سالم نگه داشتن آب لازم نیست وسواس داشته باشید . چند انتخاب درست و چند عادت کوچک ، بیشتر مشکل ها را حل می کند .
شیشه : بی بو است ، طعم آب را عوض نمی کند و شستنش آسان است . برای نگهداری آب در خانه و یخچال بهترین انتخاب است ، فقط مراقب شکستنش باشید .
استیل ضدزنگ : سبک و مقاوم است و برای همراه داشتن آب در سفر و ورزش عالی است . ظرف استیل دو جداره آب را خنک تر هم نگه می دارد .
پلاستیک فودگرید : اگر برای مواد غذایی ساخته شده ، سالم و نشکن باشد و خراش عمیق نداشته باشد ، برای استفاده ی روزمره مشکلی ندارد . ظرفی که بوی بد می دهد یا رنگش عوض شده را کنار بگذارید .
بطری های یک بار مصرف را بارها پر نکنید . برای استفاده ی مکرر ظرف مخصوص بخرید .
دبه و گالن برای نگهداری حجم زیاد آب بسیار کاربردی اند ، ولی فقط وقتی که درست از آنها استفاده کنید :
بعضی عادت ها خیلی ساده اند ولی اثر بزرگی دارند :
با رعایت همین چند نکته ، نگرانی درباره ی «آیا این آب هنوز سالم است ؟ » به مراتب کمتر می شود . حالا که قواعد نگهداری آب را دانستیم ، وقتش است درباره‌ی محصولی بگوییم که سؤالات خاص خودش را دارد : آب غنی شده با اکسیژن .
تا اینجا قواعد کلی نگهداری آب را گفتیم . اگر آب اکساب را انتخاب کرده اید یا قصد خریدش را دارید ، همین قواعد برایش هم صدق می کند و چند نکته ی ساده به سالم ماندنش کمک می کند .
آب اکساب هم مثل هر آب بسته بندی شده ی استاندارد ، تاریخ تولید و تاریخ انقضایش روی برچسب هر بطری درج شده است . بهترین راه برای اطمینان از ماندگاری ، همین تاریخ روی بطری است و به گفته ی من یا هر نوشته ی دیگری نیازی ندارید .
شرط اصلی ماندگاری هم همان چیزی است که در بخش های قبل خواندید : بطری دربسته را در جای خنک و خشک ، دور از آفتاب و مواد بودار نگه دارید و فریزش نکنید . با رعایت این ها ، بطری دربسته تا تاریخ انقضا کیفیتش را حفظ می کند .
بعد از باز شدن ، بطری اکساب هم مثل هر بطری دیگری در معرض هوا و آلودگی است . برای اینکه بیشترین کیفیت و بهداشت را داشته باشد :
اگر می خواهید آب سالم و بسته بندی شده را مستقیم درب خانه دریافت کنید ، اکساب شاپ ارسال به نمایندگی های سراسر کشور را دارد . می توانید هر ساعت از شبانه روز و هر روز هفته سفارش ثبت کنید . سفارش ها معمولاً ظرف چند روز کاری ارسال می شود.
اگر برای خانواده، محل کار یا مجموعه ی بزرگ تری آب می خواهید ، می توانید سفارش عمده هم بدهید و دیگر نگران تمام شدن آب یا نگهداری طولانی مدت بطری باز شده نباشید .
برچسب ها
آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب
گروه بندی
